Zonder jou. Nazrien (46) verloor haar zus na een hersenbloeding: ‘Ze wilde altijd het leven rooskleurig maken’

Op 12 februari 2017 overleed de bloemrijke Safora Ozir, ze was nog net geen 52 jaar. Voor haar tien jaar jongere zus Nazrien de zoveelste klap in een leven waarin strijd de rode draad is. En toch: ‘We moeten nooit blijven hangen in ellende, op volle kracht door proberen te gaan. Zo was Safora: gaan tot het einde.’

Nee, gemakkelijk heeft ze het nooit gehad. Nazrien Ozir groeide op in een gezin waarin huiselijk geweld de dagen soms flink donker kon maken. De economische crisis sloeg tijdens haar kinderjaren hard toe in Suriname en scholing, een zwemdiploma halen, medische zorg, het was allesbehalve vanzelfsprekend voor een arm meisje. ‘En toen overleed mijn vader, heel jong nog, nadat ze zijn been amputeerden bij een suikergehalte van 15. Hadden we toen al in Nederland geleefd, was dat nooit gebeurd. Hij is niet ouder dan 44 geworden.’

Het grote gezin vertrok vervolgens in etappes uit het warme, maar arme Suriname. ‘Mijn moeder stuurde de vier oudere kinderen naar Nederland in 1980, net voor de coup van Bouterse. Mijn moeder zelf, mijn zusje en ik kwamen na de dood van mijn vader in 1988. Mama hertrouwde in Den Helder. Toen werden we herenigd met de broers en zussen in Nederland. In Den Helder was het koud. Maar alles was wel veel beter geregeld.’

Voor Nazrien was Safora een grote zus, soms zelfs tweede moeder, ook nog toen Safora op zichzelf ging wonen in Amsterdam. ‘Ze maakte kleertjes voor de kleine kinderen, kon heel lekker koken en kwam voor ons op. Als mijn moeder in onze pubertijd bang was, omdat wij uit wilden, belde ze mijn zus, maar die zei dan: “Laat ze toch lekker naar die disco gaan. Geen zorgen!” Mama was bezorgd over wat we zouden meemaken, wat we zouden doen en wat ze over ons zouden zeggen. Mijn zus had daar lak aan.’

Safora was creatief, reislustig, levenslustig, een zelfbewuste jonge vrouw. ‘Ze was bepaald geen meeloper. Ze kleedde zich mooi en recalcitrant, precies zoals zij het wilde. Ze had haar eigen identiteit. Met haar lange haar en schoonheidsstippen rondom haar lippen was ze super knap. In onze Hindoestaanse cultuur worden vrouwen onderdrukt, maar dat liet Safora zich niet gebeuren. Ze was een strijder, geëmancipeerd, kwam op voor de vrouwen. Later nam ze ons ook mee op haar reisjes, ze wilde dat wij een leuk leven leidden, alles wat zij had gemist in haar jeugd gunde ze ons.’

De grote zus was een beschermer en het grote voorbeeld. ‘Ze ging studeren, ging naar de grote stad. Ze haalde haar kappersdiploma, maar ondanks dat ze prachtig onze haren kon knippen, wilde ze meer in het leven. Ze volgde een psychologie-opleiding om het gedrag van mensen te kunnen begrijpen. Als fan van de leer van Carl Jung en Friedrich Nietzsche hield ze zich al jaren bezig met psychologische boeken. Daarom ging ze naar de open universiteit van Breda en werd ze later life coach. Ze had eveneens een diploma binnenhuisarchitecte behaald en gaf ook nog eens les in yoga en buikdansen én ze kon bloemschikken als geen ander en gaf daar cursussen in. Ze is ooit nog uitgenodigd om op 8 maart, vrouwendag, in Rusland te bloemschikken met diamanten op de Miljonair Fair. Een enorme eer, want vrouwendag is in dat land zeer belangrijk en groot.’

Safora leefde het leven, voor de duvel niet bang. ‘Ze durfde in de jaren ’80 en beginjaren ’90 gewoon in Amsterdam over straat in de avond. Ik had bewondering voor haar. Ze was avontuurlijk, ze deed aan bungeejumping en at slangenvlees in China. Ze was een die hard en een strijder tegen het onrecht. Helemaal als het ging om besluiten van overheidsinstanties. Bij onrecht streed ze voor ons.’

De klap

‘Dat wat mij niet doodt, maakt mij sterker.’ Die zin van Nietschze, wiens boeken Safora fervent las, spookt nog wel eens door het hoofd van Nazrien…

Sleutel overdracht, 5 december 2016.

Het was februari 2017 toen Safora op een vrijdagmiddag haar jongere zus rond half twee aan de lijn had. Nazrien was bij haar moeder en Safora belde omdat hun broer in Suriname jarig was. Zoals altijd was ze een al belangstelling en zorg, ook om het nieuwe huis van Nazrien: ‘Hoe gaat het met je koopwoning? Heb je je meubels al binnen? Kloppen de kleuren van de gordijnen met de rest?’ Als altijd had ze Nazrien allerlei soorten advies gegeven. Nazrien zelf was soms kwetsbaar, zij had al haar leven lang buikpijn, flink wat pech gehad in werk en de liefde en nu had ze het gevoel dat haar lichaam even helemaal op was. Voor ieder wissewasje kon ze dan Safora bellen en die stond er. Zo ook nu.

Vlak na het telefoontje over haar nieuwe huis belde een andere zus. Of moeder in de buurt was en zo ja, of Nazrien dan alsjeblieft de telefoon van de luidspreker wilde halen. ‘Ik dacht: wat is er aan de hand? Toen zei ze het: “Safora heeft een herseninfarct gekregen.” De wereld stond stil. Dit kon niet. Zo’n gezonde vrouw. En ik had haar net nog gesproken!’

Als in een roes voltrok zich een foute film. ‘Twee uurtjes na ons laatste telefoontje, was Safora gaan brabbelen. Haar dochter heeft toen 112 gebeld. Het had die dag enorm gesneeuwd, maar mijn zwager had winterbanden onder de auto en zo zijn we naar het Erasmus gesjeesd. Daar is mijn zus acht keer gedotterd, vier keer via haar lies, vier keer via haar arm. Half één ’s nachts kwam ze van de operatietafel en toen brak een heel spannende fase aan: zou ze op eigen kracht weer kunnen ademhalen? Het bleek niet zo te mogen zijn. Het artsenteam sprak met ons: dit en dit zijn de consequenties als we haar in leven houden. Zelfs leven als een kasplantje zat er niet meer in. We kenden onze zus, ze was heel strijdvaardig, leven als een kasplantje had ze al nooit geaccepteerd.’

Toen werd ons de hartverscheurend beslissing in de schoot geworpen om in overleg met het artsenteam de stekker eruit te trekken. Dit waren de moeilijkste minuten in ons leven na het verliezen van Safora’. We hielden onze adem even in…. er was geen keuze meer….

Het complexe was: de kleine hersenstam van Safora was gestorven door de bloeding. ‘En dan krijg je orgaan-falen als gevolg. Toen laatst Peter R. De Vries werd neergeschoten leefde ik intens mee, omdat ik ook de hele situatie rondom mijn zus herbeleefde. Je hoopt en je hoopt, maar ik vreesde meteen het ergste voor meneer De Vries.’

De beelden doemden meteen weer op: ‘Hoe ik naast haar lag in het ziekenhuis. Haar hand in de mijne. Ik was zo in de war en we leefden echt tussen hoop en vrees. Ik wist niet eens op de woorden te komen om te bidden voor een wonder, zo in shock was ik. Ik zat maar naar het flatscreen op de monitor te kijken, ze hadden me uitgelegd hoe dat werkte met de Cheyne Stokes ademhaling, de onregelmatigheid daarvan. De hele tijd lette ik daar op, maar om tien voor half vier stopte de ademhaling en schreeuwde ik om een zuster. Het was voorbij, Safora leefde niet meer.’

Klein stukje terug in de film: ‘Net op tijd waren mijn moeder en mijn zusje teruggekomen van het ophalen van de medicamenten van mama. Ze renden door het ziekenhuis, mama in een rolstoel, en even later zaten ze aan het bed bij Safora. We hebben haar toen nog via Facebook messenger, dus met beeld, laten ‘praten’ met mijn broer in Suriname. Ze was niet meer bij, maar hopelijk heeft ze zijn woorden toch nog kunnen horen, zodat ze als laatste afscheid kon nemen van hem. Om drie uur hebben we het gesprek beëindigd, twintig minuten later is haar hart gestopt. Daarna schreef de zuster op het doodscertificaat: zondag 12 februari, 2017, 15.20 uur. We huilden en huilden, zonder te beseffen dat Safora er niet meer was.’

De confrontaties

Het was allemaal te plotseling, te snel gegaan. Nazrien zegt nu, vierenhalf jaar later: ‘Ik heb de dood van mijn zus nog steeds niet verwerkt. Dat komt ook omdat ik zelf al langer met mijn eigen proces tob, ik zit al mijn leven lang in een overlevingsmodus. Door een paklijst aan ziektebeelden ben ik arbeidsongeschikt geworden. Ik kom over als sterk, zelfstandig, vriendelijk en open. Maar om eerlijk te zijn: ik druk alles weg, ook de dood van mijn zus. En dat is iets wat heel moeilijk is. Omdat er zoveel confrontaties met de harde werkelijkheid zijn. Als de wereld Valentijnsdag viert, heb ik het zwaar, omdat 14 februari de verjaardag van Safora is. Als ik spullen en make up zie van Sephora, denk ik meteen aan haar. Als ik op Shownieuws die prachtige Dyantha Brooks zie presenteren, krijg ik altijd weer een schok omdat zij zo op Safora lijkt. Is het Kerst of Halloween, denk ik aan mijn zus die op feestdagen altijd van die bijzondere bloemstukken maakte met al haar creatieve ingevingen, zo mooi, die bracht ze dan bij ons langs. Gaan we lekker eten of drinken, mis ik haar ontzettend, want zij hield daar zo van. En dan zie ik thuis het boek liggen wat van haar was: De 7 geheimen van de schildpad. Ik kan het nog steeds niet lezen. Er zijn, kortom, zoveel dingen die aan haar doen denken.’

De allerlaatste gezamenlijke foto met 3 zussen, 16 december 2016.

Daarbij, dat weet Nazrien gewoon, zeker nu was Safora er zo geweest: ‘Ik weet dat ze in deze coronatijd mijn moeder en ons dagelijks had gebeld met steun, advies, raad. “Mama, blijf drinken als het warm is. Mondkapje op, niet vergeten, wees voorzichtig. ” Zulke kleine dingen, zij deed dat gewoon. Als mijn moeder jarig was, belde zij de hele familie op: “Laten we geld inzamelen voor een nieuwe telefoon, dan kan mama beeldbellen met ons.” Altijd dat praktische.’

Soms, zegt Nazrien, heeft ze nog contact met haar zus. ‘Als ik een belangrijk besluit moet nemen of een belangrijk gesprek moet voeren, droom ik over haar. Dan lijkt ze ineens weer aanwezig. Ik herinner me daarna dan weer wat ze altijd zei en dat helpt me.’

Heel belangrijk in deze: ‘Mijn zus heeft ons geleerd het leven zelf in handen te nemen. Voor ons niet zo gemakkelijk, omdat we ondertussen heel veel hebben meegemaakt. Ook mijn moeder heeft een keer een hersenbloeding gehad, de gevolgen ondervindt ze nog altijd. Mijn vader heeft geen fijne jeugd gehad, werd niet gekend en geaccepteerd door mijn opa, oma overleed jong. Zo kan ik het relativeren dat het bij ons thuis ook niet altijd veilig was, mijn vader soms zo tekeer ging. Maar de waarom-vraag is soms moeilijk te beantwoorden: waarom moeten wij zoveel ellende meemaken? Er was altijd maar weinig psychologische begeleiding, zeker in onze cultuur niet, dus die verwerking gaat lastig. Mijn zus doorbrak de keten, zij pakte de regie. Dat heeft mij geïnspireerd.’

Rouw

Stukje bij beetje. Het rouwproces gaat niet van de een op de andere dag. Maar heel soms komt er licht door de luiken. ‘Ik kan nu ook wel af en toe denken: dit was blijkbaar haar tijd op aarde. Hoe kort ook, het had wel enorme impact en andere mensen moeten doorzetten waar zij voor leefde. Tegen de dood kunnen we niet vechten, op een dag klopt hij aan en er is geen discussie, geen compromis, als je mee moet, moet je mee. Zo probeer ik het nu in te vullen.’

Ze is even stil, zegt dan: ‘Als ik aan Safora denk, denk ik aan haar in de tegenwoordige tijd. Hoe zou ze er nu uitzien, wat zou ze nu doen? Zo probeer ik haar leven toch nog een beetje te blijven vieren, hoe bizar dat ook klinkt, maar zo voel ik dat. Zij hing zelf ook nooit aan het verleden. Wroeging was haar vreemd, ze verstond de kunst los te laten. Ze zei altijd: “We hebben een keuze. Erin blijven hangen of vooruit kijken. Ik kies het laatste. Ik wil doorgaan.” Voor mijn moeder is dat moeilijk, die leeft met een gebroken hart, maar de veerkracht van mijn zus –lukt weg A niet dan nemen we weg B- probeer ik met me mee te nemen. Safora heeft altijd gevochten. Zij wilde het leven altijd rooskleurig maken. Dat herken ik; die strijdlust. We geven nooit op. Gaan tot het einde.’

Wens voor de toekomst

Nazrien zegt: ‘Laat het niet allemaal voor niks zijn geweest. Ik hoop dat er meer aandacht komt vanuit de Hartstichting en ook hersenstichting voor het gegeven dat wij, Hindoestanen, kwetsbaarder zijn voor hart- en vaatziekten en dus ook voor hersenaandoeningen als infarcten en bloedingen. Mensen van ons ras hebben heel dunne aderen. De wetenschappers zijn op de hoogte, onze etniciteit staat als het hierom gaat bekend als problematisch bij neurologen en cardiologen. Er valt genoeg over te lezen, maar er gebeurt nog heel weinig met deze kennis als het om preventie gaat. Ik hoop echt dat dit in de toekomst op de kaart komt, zodat we veel ellende kunnen voorkomen. We hebben het geluk dat we nu in Nederland leven, waar ze op dit gebied al veel verder zijn dan in Suriname, maar toch hoop ik dat iemand van de stichtingen dit leest. Ik stel me graag beschikbaar, ze mogen alles bij mij testen, zodat ze beter weten hoe ze dit op kunnen lossen in de toekomst. Vaak zeggen ze: gewoon gezond eten. Maar die vlieger gaat helaas niet op. Als iemand gezond at, was het Safora wel. Daarom hoop ik ontzettend dat er vanuit haar verdrietige dood toch nog iets goeds mag komen.’

Lees ook deze afleveringen van de serie Zonder jou:

Zonder jou. Staatssecretaris Paul Blokhuis verloor zijn dochter Julia van achttien: Ik praat nog heel graag over haar

Zonder jou. Jessie verloor twee keer haar moeder: Toen ik haar na 13 jaar had teruggevonden werd ze ziek

Zonder jou: Remona verloor haar man Marc de Hond: We hebben samen al zoveel gerouwd dat ik was voorbereid op een leven zonder Marc

Ook een verhaal vertellen in de serie Zonder jou? Stuur dan een mail naar rosakoelemeijer@wendymultimedia.nl

Neem een abonnement op de Wendy-specials

Nu voor € 17,50 + 2 x zonneproduct van IK Skin Perfection t.w.v. € 71,50

De Wendy-specials verschijnen vier keer per jaar, in elk seizoen 1. Wil jij ook geen nummer meer missen? Neem dan nu een jaarabonnement en ontvang 4 x de Wendy-special plus 2 zonneproducten van IK Skin Perfection t.w.v. 71,50. Je ontvangt de de Mineral SPF 30 (€ 29,90) en de Sun SPF 50 (€ 41,90) van het mooie merk IKSkin Perfection. Deze krachtige, hydraterende zonnecrèmes beschermen je deze zomer optimaal tegen de zon en zijn bovendien natuurlijk en ontwikkeld in harmonie met de natuur!

Deze actie geldt zolang de voorraad strekt, dus wees er snel bij. Ga naar wendyonline.nl/abonnementen

One reply on “Zonder jou. Nazrien (46) verloor haar zus na een hersenbloeding: ‘Ze wilde altijd het leven rooskleurig maken’

Comments are closed.