Gokverslaving is een serieuze, vaak verborgen vorm van verslaving die niet alleen invloed heeft op het leven van de persoon zelf, maar ook op de mensen in zijn of haar omgeving. Als je het vermoeden hebt dat een familielid kampt met een gokprobleem, is het belangrijk om de tekenen te herkennen en te weten hoe je kunt helpen – op een manier die ook jou als naaste beschermt.
Het lastige aan gokverslaving is dat deze zich vaak stilletjes ontwikkelt, zeker nu veel gokken online gebeurt. Toch zijn er verschillende signalen die erop kunnen wijzen dat er meer aan de hand is. Zo kan het gedrag van de persoon veranderen: hij of zij wordt mogelijk steeds geheimzinniger over geldzaken of over waar hij of zij is geweest. Je kunt merken dat er stemmingswisselingen optreden, waarbij periodes van euforie na een gokwinst afgewisseld worden met somberheid en frustratie bij verlies. Ook komt het regelmatig voor dat iemand zich sociaal begint terug te trekken en minder aanwezig is bij familie of vrienden. Prikkelbaarheid of spanning wanneer het onderwerp geld of gokken wordt aangesneden, is ook een belangrijk signaal.
Op financieel gebied kunnen er eveneens duidelijke aanwijzingen zijn. Zo kan iemand vaker geld lenen, zonder daar een duidelijke reden voor te geven of vragen om financiële hulp met vage verklaringen. Je merkt mogelijk dat er schulden ontstaan, dat rekeningen niet meer op tijd betaald worden, of dat er spullen verdwijnen die mogelijk verkocht zijn om geld vrij te maken.
Ook kun je signalen oppikken in het dagelijkse gedrag. Misschien zie je dat iemand veel tijd doorbrengt op gokwebsites of in fysieke gokgelegenheden zoals een casino. Soms merk je dat gokken wordt gebruikt als manier om te ontsnappen aan stress, problemen of emoties. En zelfs wanneer er duidelijke negatieve gevolgen zijn, zoals financiële moeilijkheden of relatieproblemen, kan iemand toch doorgaan met gokken. Dat is vaak een belangrijk signaal dat de controle over het gokgedrag is verloren.
De eerste stap die je als familielid kunt nemen, is jezelf goed informeren. Begrijpen hoe een gokverslaving werkt – als een hardnekkige stoornis in het beloningssysteem van de hersenen – dit helpt om de situatie beter in perspectief te zetten. Het gaat hier niet om een gebrek aan wilskracht of discipline, maar om een verslaving die vergelijkbaar is met drugsgebruik.
Als je het gesprek met je familielid aangaat, kies dan een rustig moment en benader het onderwerp vanuit bezorgdheid. Het helpt om concrete voorbeelden te geven van dingen die je zijn opgevallen, en om in ‘ik’-vorm te praten. In plaats van te zeggen: “Je zit alleen maar te gokken”, kun je beter zeggen: “Ik maak me zorgen omdat ik merk dat je vaak geld leent en gespannen bent.” Daarmee voorkom je dat de ander zich aangevallen voelt en vergroot je de kans op een open gesprek.
Tegelijkertijd is het belangrijk om grenzen te stellen. Dat betekent bijvoorbeeld dat je niet zomaar geld moet uitlenen of schulden moet overnemen. Ook is het verstandig om gezamenlijke bankzaken goed te beveiligen, zodat jij niet in de financiële problemen raakt. Het stellen van grenzen is niet hard of ongevoelig, maar juist een vorm van bescherming – voor jezelf én voor de ander.
Wanneer je merkt dat het probleem te groot is om alleen aan te pakken, schakel dan hulp in. In Nederland zijn er verschillende organisaties die professionele ondersteuning bieden bij een gokverslaving. Denk aan instellingen zoals CRUKS (Centraal Register voor Uitsluiting van Kansspelen), Jellinek, waar je informatie en behandeling kunt vinden, of het Loket Kansspel, dat speciaal gericht is op problemen rondom gokken. Ook zijn er zelfhulpgroepen zoals de Anonieme Gokkers en Omgeving Gokkers (AGOG), waar zowel gokkers als naasten steun kunnen vinden. Je kunt ook de huisarts benaderen, die een verwijzing kan geven naar passende zorg.
Tot slot is het belangrijk om te beseffen dat herstel tijd kost. Verandering gaat zelden in één rechte lijn. Terugval komt vaak voor, en het kan ontmoedigend zijn om te zien dat iemand weer begint met gokken na een periode van verbetering. Blijf duidelijk in je grenzen, maar wees ook steunend wanneer iemand actief aan zijn of haar herstel werkt. Laat zien dat je betrokken bent, zonder het probleem over te nemen.
Het is zwaar om te zien hoe iemand van wie je houdt worstelt met een gokverslaving. Het is makkelijk om jezelf te verliezen in zorgen, verantwoordelijkheden en pogingen om het gedrag van de ander te controleren. Maar onthoud: jij bent niet verantwoordelijk voor de keuzes van je familielid. Wel kun je alert zijn, het gesprek aangaan, hulp zoeken en een veilige, stabiele aanwezigheid blijven in het leven van de ander.
Je staat er niet alleen voor.
