Door Rachelle Jongen en Mia Wessels, artsen bij Practice Your Health

Als artsen horen we het regelmatig in de spreekkamer: “Ik voel me moe”, “mijn huid en buik doen niet wat ik
wil”, “ik heb het idee dat het aan mijn hormonen ligt”. Die laatste opmerking doet denken dat hormonen tegen
ons kunnen werken. Maar wat als we je vertellen dat je cyclus juist een krachtig signaal is? Een vitaal kompas
dat je precies kan vertellen wat je lijf nodig heeft.

Wat is eigenlijk normaal?

Laten we beginnen bij het begin. Een gezonde menstruatiecyclus duurt gemiddeld 24 tot 35 dagen (met 28
dagen als gemiddelde), is regelmatig en voorspelbaar, en de menstruatie zelf duurt 3 tot 7 dagen met matig
bloedverlies (dus niet elk uur rennen naar de WC met een grote tampon die overloopt). Ovulatie vindt rond dag
14 plaats in een cyclus van 28 dagen. Maar hier komt de belangrijkste nuance: een gezonde cyclus betekent niet per se een “perfecte” cyclus. Kleine variaties zijn volkomen normaal. Het gaat erom dat je cyclus regelmatig en voorspelbaar is, niet dat hij exact 28 dagen moet duren.

Het verschil tussen oké en niet oké

Laten we eerlijk zijn over wat je tijdens je menstruatie mag verwachten:
Dit hoort erbij:

• Milde stemmingswisselingen
• Lichte vermoeidheid
• Enige toename in eetlust
• Lichte gevoeligheid in de borsten

Dit hoort er NIET bij:

• Ernstige pijn die je dagelijkse activiteiten beperkt
• Stemmingswisselingen zo intens dat je het idee hebt een ander persoon te zijn gedurende de helft van de maand
• Overmatig bloedverlies (elk uur een nieuwe, super tampon)
• Misselijkheid of braken
• Flauwvallen
• Ernstige hoofdpijn

Als je deze ernstige klachten herkent, is ons advies om met een arts in gesprek te gaan. Het is een signaal dat
er iets uit balans is en verdient medische aandacht.

De vier seizoenen van je cyclus

Je cyclus is geen lineair proces, maar een cyclisch ritme met vier duidelijke fases. Elk seizoen heeft zijn eigen
energie en vraagt om een andere aanpak:

Winter: Menstruatiefase (dag 1-5)
Je energie is laag en je lijf vraagt om rust. Oestrogeen en progesteron zijn beide laag. Dit is het moment voor
reflectie, grenzen stellen en voeding rijk aan ijzer en mineralen. Volg je intuïtie en innerlijke wijsheid.

Lente: Folliculaire fase (dag 6-12)
De energie komt terug, net als creativiteit. Oestrogeen stijgt, progesteron blijft laag. Perfect voor nieuwe
projecten, brainstormen, plannen maken en sociale contacten opbouwen. Kies voor lichte, frisse voeding.

Zomer: Ovulatiefase (dag 13-15)
Dit is voor een groot deel van de vrouwen hun piek. Energie, communicatie en libido zijn op hun hoogst.
Oestrogeen bereikt zijn hoogtepunt en progesteron begint te stijgen. Maximale productiviteit, presentaties,
netwerken en fysieke uitdagingen aangaan. Voed jezelf met voedingsrijke maaltijden.

Herfst: Luteale fase (dag 16-28)
De energie neemt af en je kan meer behoefte hebben aan reflectie. Oestrogeen daalt en stijgt licht,
progesteron is hoog en daalt. Tijd om projecten af te ronden, te evalueren en te organiseren. Keer meer naar
binnen en kies voor comfortvoeding met complexe koolhydraten.

Wat verstoort je hormonale balans?

Vanuit Functional Medicine zien we regelmatig een aantal onderliggende patronen bij hormonale verstoringen:
Veelvoorkomende verstoringen:

• Oestrogeendominantie: PMS, hevige menstruatie, endometriose
• Progesteron tekort: korte luteale fase, onregelmatige cycli, angst
• PCOS: onregelmatige cyclus, acne, overtollige haargroei
• HPA (Hypothalamus-Hypofyse-Bijnier-as)-ontregeling: uitblijven menstruatie, vermoeidheid, burnout Maar wat veroorzaakt deze verstoringen? Vaak liggen er drie onderschatte boosdoeners aan ten grondslag:

1. Voeding
   Het gemiddelde voedingspatroon leidt tot oxidatieve stress, laaggradige ontsteking, leaky gut en dysbiose van het microbioom (disbalans van de bacteriën). Dit zorgt voor hormonale verstoringen en tekorten aan essentiële voedingsstoffen zoals zink, foliumzuur en magnesium.
2. Hormoonverstorende stoffen
   Hormoonverstoorders zitten in cosmetica, plastic, pesticiden en schoonmaakmiddelen. Ze ontregelen je
   hormoonassen, belasten je lever enorm en verminderen de afbraak van hormonen. Uiteindelijk kunnen zelfs
   zware metalen ophopen.
3. Stress (de onderschatte factor)
   Natuurlijk zorgt het tempo en de complexiteit van het moderne leven voor stress. Verstoorde bioritmes door kunstlicht en minder tijd in de natuur spelen ook een rol. Maar de meest onderschatte stressbronnen zijn ACE (adverse childhood experiences) en de kwaliteit van onze relaties. Deze hebben een sterke invloed op onze (onbewuste) stress.
   

Wat brengt balans?

Het goede nieuws: je hebt meer invloed dan je denkt. Een paar fundamentele pijlers maken het verschil:
En besef: je bent geen kleine man. Het idee dat we simpelweg dezelfde routines en ritmes kunnen volgen als
mannen, klopt niet. Vrouwen hebben een cyclisch ritme dat vraagt om een cyclische aanpak.

• Voeding is het fundament: je bent letterlijk wat je eet
• Beweging afgestemd op je lijf: niet elke dag hetzelfde, maar aangepast aan je cyclus
• Dagelijkse ontspanning en goede slaap: niet onderhandelbaar
• Bewustzijn van toxische belasting en je detoxvermogen: wat komt er binnen en wat kan je lijf eraan?.

En besef: je bent geen kleine man. Het idee dat we simpelweg dezelfde routines en ritmes kunnen volgen als
mannen, klopt niet. Vrouwen hebben een cyclisch ritme dat vraagt om een cyclische aanpak.

Praktische tips om te beginnen

Volg lichamelijke signalen: Let op je lichaamstemperatuur, cervixslijm, energieniveau, stemming en
slaapkwaliteit. Je lijf vertelt je precies wat het nodig heeft.
Gebruik hulpmiddelen: Cyclustracking apps, een thermometer, smartwatch, eventueel een hormoontest, of
gewoon je agenda kunnen waardevol zijn.
Creëer cyclusbewuste routines: Plan een rustdag tijdens je menstruatie, plan projecten rond je cyclus, pas je
voeding aan per fase en creëer kleine overgangsrituelen tussen de fases.

De key message
Je vrouwelijke cyclus is geen last om doorheen te bijten, maar een vitaal kompas en een spiegel voor je
gezondheid. Het vertelt je wanneer je vol gas kunt geven en wanneer je rust nodig hebt. Wanneer je moet
netwerken en wanneer je reflectie nodig hebt.
In plaats van tegen je cyclus te werken, kun je ermee samenwerken. Dat is geen zweverig idee, maar een
evidence-based aanpak vanuit Functional Medicine. En het kan het verschil maken tussen uitputting en
vitaliteit.
Benut de kracht van je cyclus. Je lijf weet precies wat het doet.

Tip: Het boek In the FLO van Alissa Vitti of de MyFlo app.