Fiets mee met Wendy en Leontien op zondag 17 juli 2022 in Rotterdam.

FIETS MEE

Onderzoek. Vrouwen hebben na de overgang een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

Jaarlijks sterven er in Nederland gemiddeld 20.000 vrouwen aan hart- en vaatziekten. Vrouwen na de overgang hebben een grotere kans op deze ziekte, vanwege de afname van de beschermende werking van geslachtshormonen. Door een goede en gezonde leefstijl kunnen vrouwen voorkomen dat ze na de overgang last van hart- en vaatziekten krijgen.

 

Om het risico op hart- en vaatziekten na de overgang te verkleinen, is het van belang dat vrouwen een blijvend goede en gezonde leefstijl aannemen. Veranderingen die je maakt in je leefstijl hebben vaak maar een kort effect. De effecten nemen op lange termijn af, omdat het soms moeilijk is om een nieuwe leefstijl vol te houden. Daarom is het belangrijk om te kiezen voor een leefstijl die past in je eigen leven en die ook vol te houden is. Uit meerdere onderzoeken is naar voren gekomen dat dingen zoals gezonder eten en meer bewegen minder effect heeft bij vrouwen. Het is daarom gemakkelijker om een leefstijl vol te houden die specifiek ontworpen is voor een bepaalde doelgroep en rekening houdt met de wensen van deze groep. Het is nog lastig te zeggen of er bepaalde effectieve leefstijlveranderingen zijn die specifiek zijn ontworpen voor vrouwen rond de overgang.

Het onderzoek

Het onderzoek is uitgevoerd door het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg (NIVEL). De vrouwen die meededen aan het onderzoek zijn geworven via een online platform van vrouwen in de overgang. Deze vrouwen waren allemaal tussen de 45 en 55 jaar oud. Ze hadden klachten die gekoppeld konden worden aan de overgang. Het grootste deel van de vrouwen had betaald werk en opgroeiende kinderen in huis. Er waren drie groepen waarop gefocust werd. Twee groepen met vrouwen die in de overgang zaten. Hier zaten zeven à acht vrouwen in. De derde groep bestond uit vijftien zorgprofessionals. Bestaande uit huisartsen, praktijkondersteuners, diëtisten, fysiotherapeuten gespecialiseerd in bekkenbodem problemen, Care4women-specialisten, een zelfstandig verpleegkundige, een hormoon-expert en een fitnessinstructeur.

De meeste vrouwen die deelnamen aan het onderzoek hadden gezondheidsklachten. Dit zijn pijnlijke gewrichten en spieren, opvliegers, slaap- en stemmingsstoornissen en vermoeidheid. Daarnaast benoemen alle vrouwen ook dat ze een voortdurend gevoel van stress ervaren. De meeste vrouwen hebben hun leefstijl ook al aangepast. Een aantal was al gestopt met roken en veel vrouwen drinken minder koffie en alcohol. Verder proberen ze meer verse groenten en minder vlees en vet te eten. De aanpassingen in voeding werden vooral gemaakt, omdat vrouwen in de overgang een verhoogde gevoeligheid ervaren voor stoffen die bijvoorbeeld in alcohol of koffie zitten. Er waren ook nog andere redenen om de leefstijl aan te passen. Dit was onder andere om ervoor te zorgen dat ze meer energie kregen, minder moe waren, de bloeddruk willen verlagen, minder gestrest en depressief willen voelen en gezond oud willen worden. Toch was het voor de vrouwen die hun leefstijl hadden veranderd, niet het doel om het risico op hart- en vaatziekten te verminderen. Ze wilden voornamelijk hun huidige gezondheidsproblemen op lossen. De eerdergenoemde leefstijlaanpassingen kunnen het risico op hart- en vaatziekten echter wel verminderen.

Beweegprogramma’s

Er zijn verschillende beweegprogramma’s die het risico op hart- en vaatziekten kunnen verkleinen. Deze programma’s zijn echter vaak te intensief voor vrouwen. Alle vrouwen die deelnamen aan het onderzoek vonden beweegprogramma ’s met drie of meer sessies in de week te zwaar. Zelfs de vrouwen die ervaring hadden met sporten, hebben aangegeven dat dit niet werkt. Fysieke grenzen zijn al snel bereikt en pijnklachten of hartkloppingen kunnen zelfs verergeren tijdens intensief sporten. Ook de zorgprofessionals die zijn ondervraagt, vinden dat deze programma’s te intensief zijn voor veel patiënten. Vrouwen rond de overgang hebben ook vaak last van vermoeidheid en pijnklachten. Fysiotherapeuten ervaren dat één keer in de week een training realistisch is voor deze groep vrouwen.

Gelijkgestemden

Wat vrouwen wel aanspreekt, is bewegen in een groep met begeleiding, maar alleen wanneer deze groep bestaat uit gelijkgestemden. Verder moet de begeleider ook kennis hebben over klachten die vrouwen in de overgang kunnen hebben. Het programma moet ook vooral ontspanning bieden. De vrouwen spreken dan ook liever over bewegen dan sporten. Veruit de meeste vrouwen geven de voorkeur om buiten te bewegen. Het liefst in een kleine groep met leeftijdsgenoten en niet in een fitnesscentrum. Daar zijn vaak jonge mensen die fit en slank zijn. In het begin vinden vrouwen de begeleiding vooral fijn, maar ze moeten het uiteindelijk toch zelf vol kunnen houden. Sporten onder begeleiding is ook niet voor iedereen financieel haalbaar.

Voeding

De vrouwen in de focusgroepen zaten niet te wachten op strenge diëten. Vooral vrouwen met opgroeiende kinderen denken dat dit moeilijk vol te houden is. Ook maaltijdvervangers waren voor de meeste vrouwen geen optie. Het leven moet namelijk ook een beetje leuk blijven. Individuele begeleiding van iemand die kennis heeft over voeding, overgang en het risico op hart- en vaatziekten spreekt de vrouwen wel aan. De uitdaging is nu om effectieve leefstijlen te ontwikkelen die minder intensief zijn en passen bij de behoeften en gezondheidsproblemen van vrouwen rond de overgang. Verder is het van belang dat er bijeenkomsten komen die kennis en informatie kunnen bieden over de overgang en de klachten die hier bij horen.