Een baan in loondienst biedt zekerheden die je als zelfstandige zelf moet regelen. Een vast salaris, vakantiegeld, pensioenopbouw en doorbetaling bij ziekte horen bij een dienstverband, terwijl een zzp’er dat allemaal zelf opvangt. Toch wil de grote meerderheid van de zelfstandigen niet terug naar loondienst, blijkt uit onderzoek van Knab onder ruim 2.000 zzp’ers. Ze kiezen bewust voor minder zekerheid in ruil voor meer vrijheid, en houden die keuze vast, ook nu het zelfstandig ondernemen minder gunstig wordt.
De zekerheden van loondienst tegenover het zzp-bestaan
Wie in loondienst werkt, krijgt zaken geregeld die een zelfstandige zelf op orde moet brengen. Het loon loopt door tijdens vakantie, er wordt pensioen opgebouwd en bij ziekte houd je inkomen. Een zzp’er mist die vangnetten. Geen vakantiegeld, geen doorbetaling bij ziekte en pensioen dat je zelf opbouwt. Daar staat tegenover dat het zelfstandig ondernemen de laatste jaren ook fiscaal minder ruim is geworden. De zelfstandigenaftrek is fors verlaagd en bedraagt in 2026 nog € 1.200, en sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid.
70,3% wil niet terug naar loondienst
Tegen die achtergrond is de uitkomst van het onderzoek opvallend. 70,3% van de zelfstandigen wil niet terug naar een baan in loondienst. Een deel sluit dat helemaal uit, een ander deel noemt het onwaarschijnlijk. Daartegenover zegt 8,2% zeker of waarschijnlijk terug te willen. De zekerheid van een vast contract weegt voor de meeste zelfstandigen dus niet op tegen wat het ondernemerschap hun biedt.
Trots en tevreden met de keuze
De cijfers over hoe zelfstandigen naar hun werk kijken zijn uitgesproken positief. Het overgrote deel is trots om ondernemer te zijn en ervaart het zzp-bestaan als de juiste keuze, ook met alle onzekerheden die daarbij horen. Voor de meesten past ondernemen goed bij wie ze zijn. 83,5% geeft aan dat de keuze positiever uitpakt dan vooraf gedacht. Dat cijfer zegt veel, want het laat zien dat de praktijk van het ondernemerschap meevalt in plaats van tegenvalt.
Vrijheid als doorslaggevende factor
Vraag een zelfstandige wat het zwaarst weegt en de kans is groot dat het antwoord vrijheid is. 89,7% voelt zich vrijer dan in loondienst. Die vrijheid zit in het kiezen van je eigen opdrachten, je eigen tempo en je eigen werkdag. Het is een ruil: minder zekerheid, maar meer regie over je eigen tijd en werk. Waar een werknemer een vast inkomen en vaste voorwaarden heeft, ruilt de zelfstandige die in voor zeggenschap over hoe, wanneer en voor wie hij werkt.
Een bewuste afweging, geen vlucht
De keuze om zelfstandig te blijven is voor de meesten geen vlucht uit loondienst, maar een bewuste afweging. Ze weten dat een vast contract zekerheid biedt, met een vast salaris, pensioenopbouw en doorbetaling bij ziekte. Toch kiezen ze daar niet voor. De regie over het eigen werk, de afwisseling in opdrachten en het gevoel dat ze hun tijd zelf indelen wegen zwaarder. Dat zelfstandigen die keuze volhouden in een tijd waarin de voordelen kleiner worden, zegt veel over de waarde die ze aan die vrijheid hechten.
Zelf aan het roer, dus zelf de basis leggen
Geen werkgever die het regelt, betekent dat je je inkomenszekerheid zelf inricht, en dat vraagt om een paar bewuste keuzes. Wie maandelijks een bedrag opzijzet voor rustige periodes en onverwachte kosten, en daarnaast een vast deel van de omzet reserveert voor de belasting, vangt de grootste schommelingen al op. Juist nu de zelfstandigenaftrek lager uitvalt, telt die reservering zwaarder. Daar komt bij dat een zelfstandige zelf nadenkt over een arbeidsongeschiktheidsverzekering en pensioenopbouw, en in het uurtarief meeneemt dat ziekte en verlof voor eigen rekening komen. Wie zijn administratie scherp houdt en zakelijk en privé gescheiden houdt, maakt het eigen inkomen bovendien een stuk voorspelbaarder, ook zonder de vaste betaaldag van een werkgever. Voor de zeven op de tien die niet terug willen naar loondienst, is precies dat de basis die zelfstandigheid werkbaar houdt.
