“Sinds ik aan de pil ben, voel ik me gewoon niet mezelf.”
Het is een zin die veel vrouwen herkennen, en een die online vaak twee kanten op schiet. In de ene hoek staan verhalen over de pil die je gevoelsleven vlak maakt. In de andere staat iemand die uitlegt dat het allemaal wel meevalt en dat je het je verbeeldt.
Zelf ervaren wat Choose You voor jou kan doen?
Meer energie, meer beweging en meer tijd voor jezelf, dat is Choose You van Wendy van Dijk.
Allebei die reacties helpen niet. De waarheid is rommeliger, en een stuk interessanter.
De pil en je stemming: waarom twee vrouwen hetzelfde middel anders ervaren
Wat onderzoek laat zien
Er is serieus onderzoek gedaan naar hormonale anticonceptie en stemming, en de uitkomsten wijzen één kant op: voor de meeste vrouwen verandert er weinig, maar voor een kleinere groep wel degelijk iets.
Dat klinkt als een slap compromis, maar het is precies waarom het gesprek zo vaak vastloopt. Als je bij de groep hoort die er niets van merkt, klinkt het verhaal van iemand anders overdreven. Zit je zelf in de andere groep, dan voelt “uit onderzoek blijkt dat het meevalt” als wegwuiven.
Beide ervaringen zijn echt. Ze gaan alleen niet over dezelfde vrouw.
Wat verder opvalt: jongere gebruiksters lijken gevoeliger, en de eerste maanden na het starten of wisselen zijn de periode waarin de meeste klachten gemeld worden. Daarna stabiliseert het vaak.
Ook de bijsluiter noemt een sombere stemming als bekende bijwerking, met het advies zo snel mogelijk contact op te nemen met je arts als je stemmingswisselingen of tekenen van depressie merkt.
Waarom het zo lastig te meten is
Stemming is geen bloedwaarde. Je kunt er geen buisje van afnemen.
Daar komt bij dat vrouwen meestal aan de pil gaan in een levensfase waarin er sowieso veel verandert: een eerste relatie, studie, uit huis, een nieuwe baan. Als je je in dat jaar somberder voelt, is de pil één van de tien dingen die veranderd zijn.
En er speelt iets wat onderzoekers goed kennen: wie verwacht dat de pil hem of haar somber maakt, let scherper op signalen die dat bevestigen. Dat is geen aanstellerij, zo werkt aandacht nu eenmaal. Maar het maakt het wel moeilijker om oorzaak en gevolg uit elkaar te trekken.
Daarom is het eerlijkste antwoord niet “het ligt aan de pil” of “het ligt niet aan de pil”, maar: dat valt van buitenaf niet te zeggen, en van binnenuit ook niet altijd.
Wat je er zelf aan kunt doen
Er is één ding dat verrassend goed werkt, en het kost niets: schrijf het op.
Niet uitgebreid, gewoon een regel per dag. Hoe je je voelde, hoe je sliep, of er iets bijzonders speelde. Doe dat vanaf het moment dat je start of wisselt, en houd het een paar maanden vol.
Waarom dit helpt: het geheugen is slecht in terugkijken. Vraag jezelf in juni hoe je je in maart voelde en je vult de gaten in met wat je nu denkt. Een paar regels per dag zijn wél betrouwbaar. Als je na drie maanden terugleest en er zit een duidelijk patroon in dat begint bij de startdatum, heb je iets concreets. Zie je vooral drukke weken en slechte nachten, dan weet je dat ook.
Het mooie is dat je er bij de huisarts ineens een heel ander gesprek mee voert. “Ik voel me niet lekker sinds de pil” is lastig te beoordelen. “Hier staat het, vanaf week twee, elke maand hetzelfde” is informatie.
Eén ding om te vermijden: sint-janskruid. Het wordt vaak geprobeerd tegen sombere gevoelens, maar het maakt de pil minder betrouwbaar, ook nog tot vier weken nadat je ermee stopt. Neem je het toch, gebruik dan ook condooms en overleg met je apotheker of huisarts.
Wanneer je het bespreekt
Merk je dat je stemming verandert, bespreek het dan met je huisarts, ook als je net bent begonnen. Neem je notities gewoon mee. In deze situaties doe je dat zo snel mogelijk:
- je stemming is zo veranderd dat je werk, studie of relaties eronder lijden
- je herkent jezelf niet meer in hoe je reageert
- je hebt eerder een depressie gehad en merkt bekende signalen
- je denkt aan jezelf iets aandoen
Dat laatste is geen reden om te twijfelen of je wel “zwaar genoeg” bent. Bel dan direct je huisarts, buiten kantoortijd de huisartsenpost, of bel 24/7 gratis en anoniem 113 of chat op 113.nl. Ben je in acuut gevaar, bel dan 112.
Verder geldt: je hoeft geen goede reden te hebben om iets anders te willen. Er zijn veel soorten hormonale anticonceptie en er zijn opties zonder hormonen. Een pil die bij je zus goed werkt, hoeft bij jou niet te passen, en dat is geen falen van jou of van de pil. Wil je stoppen, regel dan eerst iets anders: zodra je stopt, ben je niet meer beschermd tegen zwangerschap.
Waar je het regelt
De huisarts is de logische plek, zeker als het om stemming gaat. Die kan meewegen wat er verder speelt, of er iets in je voorgeschiedenis zit en welke alternatieven zinvol zijn.
Daarnaast bestaan er legale online aanbieders die werken met een medische vragenlijst en een beoordeling door een geregistreerde arts, zoals apo365. Dat kan praktisch zijn als je al weet wat je wilt, bijvoorbeeld bij een herhaalrecept van iets wat je eerder goed verdroeg.
Gaat het juist om klachten, om wisselen, of om twijfel of het wel aan de pil ligt, dan is een gesprek beter dan een formulier. Dat is precies het soort vraag waarbij iemand moet kunnen doorvragen.
Tot slot
Het irritante aan dit onderwerp is dat er geen schoon antwoord bestaat. De pil maakt niet iedereen somber, en het is ook niet allemaal inbeelding.
Wat wel klopt: als jij merkt dat er iets veranderd is, is dat het signaal dat telt. Je hoeft het niet te bewijzen met onderzoek, en je hoeft ook niet te wachten tot het erger wordt.
Schrijf het op, en ga ermee naar de huisarts zodra je merkt dat er iets verandert. Dat is genoeg om er samen iets zinnigs over te zeggen.
